Pablo Neruda
Dogumu: 12 Temmuz, 1904
Parral, Sili
Ölümü: 23 Eylül, 1973
Santiago, Sili
Meslegi: Sair, diplomat, siyasi figür
Milliyeti: Silili
Dönem: 1922-1973
Ilk eseri: Crepusculario
Etkiledikleri: Isabel Allende
Pablo Neruda
Pablo Neruda
Pablo Neruda (asil ismi: Ricardo Eliezer Neftalí Reyes Basoalto) (12 Temmuz 1904 Parral, Sili - 23 Eylül 1973 Santiago), Silili yazar ve sair.
Hayati
Sili'de demiryolu isçisi bir baba ve ögretmen bir annenin çocugu olarak dünyaya geldi. Annesini çok küçükken kaybetti. 13 yasindayken yerel "La Mañana" gazetesindeki bazi makalelerle katkida bulunmaya basladi. 1920'de "Selva Austral" isimli edebiyat dergisinde "Pablo Neruda" adiyla yazmaya basladi. Sair, bu takma ismi Çek sair Jan Neruda'da anisina seçmisti. Daha sonra bu isim yasal adi olarak kalmistir. Ilk kitabi Crepusculario 1923 yilinda yayinladi. Sonraki sene sairin en taninmis ve pek çok dile çevrilmis olan eserlerinden Yirmi Ask Siiri ve Umutsuz Bir Sarki(Veinte poemas de amor y una cancion desesperada) basildi. Edebi çalismalarina devam ederken, bir yandan da Santiago'daki Sili Üniversitesi'nde Fransizca ve pedagoji okudu. 1927-1935 arasi hükümetin elçisi oldu ve Burma, Seylan, Java, Singapur, Buenos Aires, Barselona ve Madrid'te görev yapti. Bu dönemde yazdigi siirler ezoterik sürrealist siir kitabi "Residencia en la tierra" (1933)da toplanmistir.
Ispanya Iç Savasi ve García Lorca'nin ölümü onu çok etkiledi ve önce Ispanya sonra da Fransa'da Cumhuriyetçi harekete katilmasina neden oldu. Bu sirada siirlerini topladigi Kalbimdeki Ispanya (España en el Corazón (1937)) üzerine çalismaya basladi. Kalbimdeki Ispanya iç savas sirasinda cephede basilmasi açisindan önemlidir. Ayni yil ülkesine dönen Neruda'nin daha sonraki eserlerini siyasi ve sosyal konular üzerine olusturmustur.
1939'da Paris'te Ispanyol göçmenler için konsolosluk görevine getirildi. Meksika'daki konsolosluk görevi sirasinda Canto General de Chile'yi yazdi. Bu eserde bütün Güney Amerika kitasinin dogasi, insanlari ve tarihi yazgisi epik siir seklinde anlatilmaktadir. Eser, 1950'de Meksika'da basilirken, Sili'de de el altindan yayinlandi. Yaklasik 250 siirin yer aldigi eser, on kadar dile çevrildi ve bu çeviriler yüzünden Neruda elçilik yaptigi ülkelerde zorluklar yasadi.
1943'te Sili'ye dönen Neruda, 1945'te senatör seçildi ve Sili Komünist Partisi'ne katildi. 1947'de Baskan González Videla'nin grevdeki madencilere yönelik baskici protestolarini protesto ettigi için, 2 yil boyunca kendi ülkesinde kaçak yasadi. 1949'da yurt disina çikti ve 1952'ye kadar çesitli ülkelerde bulundu. Bu dönemde yazdigi eserler politik aktivitelerinin damgasini tasir. Örnegin Las Uvas y el Viento (1954) Neruda'nin sürgündeki günlügü gibidir.
Yasami boyunca güçlü siyasi durusuyla taninan Neruda, ülkesindeki ve Ispanya'daki fasizme karsi durmustur. 1970 yilinda Sili baskanligina aday gösterilmis, ancak daha sonra baskan seçilen Salvador Allende'yi desteklemistir. Allende seçilince Neruda'yi Sili'nin Fransa elçisi olarak görevlendirdi. 1971 yilinda edebiyat dalinda Nobel Ödülü aldi. 1972 yilinda saglik sorunlari nedeniyle elçilik görevini birakarak Sili'ye döndü. 24 Eylül 1973'de kalp yetmezliginden hayatini kaybetti.
Eserleri
* Crepusculario (Alacakaranlik Kitabi), 1923
* Veinte poemas de amor y una canción desesperada (Yirmi Ask Siiri ve Umutsuz Bir Sarki), 1924
* Tentativa del hombre infinito. – Santiago : Nascimento, 1926
* Anillos / Pablo Neruda, Tomás Lago. – Santiago : Nascimento, 1926
* El habitante y su esperanza. – Santiago : Nascimento, 1926
* El hondero entusiasta. – Santiago : Empresa Letras, 1933
* Residencia en la tierra : 1925-1931. – Santiago : Nascimento, 1933
* Residencia en la tierra : 1925-1935. – Enl. ed. – Madrid : Cruz & Raya, 1935 . – 2 vol.
* España en el corazón. – Santiago : Ercilla, 1937
* Las furias y las penas. – Santiago : Nascimento, 1939
* Canto general de Chile : Fragmentos. – Mexico City : Privately published, 1943
* Tercera residencia : 1935-1945. – Buenos Aires : Losada, 1947
* Alturas de Macchu Picchu. – Santiago : Librería Neira, 1947
* Canto general. – Mexico City : Talleres Gráficos de la Nación, 1950
* Los versos del capitán. – Napol : Naples: L'Arte Tipografica, 1952
* Las uvas y el viento. – Santiago : Nascimento, 1954
* Odas elementales. – Buenos Aires : Losada, 1954
* Nuevas odas elementales. – Buenos Aires : Losada, 1956
* Obras completas. – Buenos Aires : Losada, 1957. – Enl. ed. 1962, 2 vol. – Enl. ed. 1967. – Enl. ed. 1973, 3 vol.
* Tercer libro de las odas. – Buenos Aires : Losada, 1957
* Estravagario. – Buenos Aires : Losada, 1958
* Navegaciones y regresos. – Buenos Aires : Losada, 1959
* Cien sonetos de amor. – Santiago : Editorial Universitaria, 1959
* Canción de gesta. – Havana : Casa de las Américas, 1960
* Las piedras de Chile. – Buenos Aires : Losada, 1961
* Cantos ceremoniales. – Buenos Aires : Losada, 1961
* Plenos poderes. – Buenos Aires Losada, 1962
* Memorial de Isla Negra. – Buenos Aires : Losada, 1964. – 5 vol.
* Arte de pájaros. – Santiago : Sociedad de Amigos del Arte Contemporáneo, 1966
* Una casa en la arena. – Barcelona : Lumen, 1966
* Fulgor y muerte de Joaquín Murieta : bandido chileno injusticiado en California el *23 de julio de 1853. – Santiago : Zig-Zag, 1967
* La barcarola. – Buenos Aires : Losada, 1967
* Las manos del día. – Buenos Aires : Losada, 1968
* Fin de mundo. – Santiago : Sociedad de Arte Contemporáneo, 1969
* Aún. – Santiago : Nascimento, 1969
* Maremoto. – Santiago : Sociedad de Arte Contemporáneo de Santiago, 1970
* La espada encendida. – Buenos Aires : Losada, 1970
* Las piedras del cie. – Buenos Aires : Losada, 1970
* Geografía infructuosa. – Buenos Aires : Losada, 1972
* Incitación al nixonicidio y alabanza de la revolución chilena. – Buenos Aires : Losada, 1973
* La rosa separada. – Buenos Aires : Losada, 1973
* El mar y las campanas. – Buenos Aires : Losada, 1973
* Jardín de invierno. – Buenos Aires : Losada, 1974
* 2000. – Buenos Aires : Losada, 1974
* El corazón amarillo. – Buenos Aires : Losada, 1974
* Libro de las preguntas. – Buenos Aires : Losada, 1974
* Elegía. – Buenos Aires : Losada, 1974
* Defectos escogidos. – Buenos Aires : Losada, 1974
* Confieso que he vivido. – Barcelona : Seix Barral, 1974 (Yasadigimi Itiraf Ediyorum)
* Cartas a Laura. – Madrid : Ediciones Cultura Hispánica del Centro Iberoamericano de Cooperación, 1978
* Para nacer he nacido. – Barcelona : Seix Barral, 1978
* El río invisible : poesía y prosa de juventud. – Barcelona : Seix Barral, 1980
* Cuadernos de Temuco : 1919-1920 / edición y prólogo de Víctor Farías. – Buenos Aires : Seix Barral, 1996
* Yo acuso : discursos parlamentarios (1945-1948) / edición a cargo de Leonidas Aguirre Silva. – Bogotá : *Editorial Oveja Negra, 2002
|
